Zo werkt een tuftpistool – tuften van A tot Z

In dit artikel leggen ‘Tuften van A tot Z’ leggen wij uit hoe een tuftpistool werkt, hoe je moet tuften, hoe je het apparaat goed onderhoudt en hoe je bij een 2-in-1 tuftpistool wisselt van cut pile naar loop pile.

Ook leggen we uit hoe je tuftdoek spant in een tuftraam, hoe je een ontwerp overbrengt op jouw doek en hoe je het netjes kunt afronden als wandkleed of vloerkleed.

Gedurende dit stappenplan leer je aan de hand van bullet points en video’s dus hoe je moet beginnen met tuften. Bij de laatste stap leer je ook hoe je je tuftpistool goed kunt onderhouden om er zo lang mogelijk plezier van te hebben.

Verschillende onderdelen van een tuftpistool

Om een duidelijk beeld te krijgen van de verschillende onderdelen van een tuftpistool hebben we dit overzichtelijk gemaakt in onderstaande afbeelding. Lees verder onder de foto.

Volg onderstaande stappen als je er klaar voor bent om te beginnen met tuften.

Stap 1: Tuftdoek spannen in het tufting frame

1. Zet je tufting frame met lijmklemmen vast op een tafel of werkblad
2. Knip eventueel het doek nog op maat voor jouw tuftraam
3. Span het doek in het tufting frame zoals Loes in onderstaande video voordoet

Stap 2: Een ontwerp op het doek zetten

Je kunt op verschillende manieren een ontwerp voor jouw tuftproject overbrengen op het doek. Bepaal eerst wat je met het eindresultaat wil doen en bepaal aan de hand daarvan het formaat van je ontwerp. Wil je je wandkleed bijvoorbeeld inlijsten in een baklijst? Bekijk dan de beschikbare (standaard)maten van een baklijst die jij mooi vindt, zodat jij later niet met een te groot of te klein kleed zit. Wij zijn fan van de baklijsten van baklijst.nl. Wil je er een vloerkleed van maken? Dan hoef je je uiteraard niet aan standaardmaten te houden. Bekijk bij stap 9 welke materialen je daarvoor nodig hebt.

De eenvoudigste manier om jouw ontwerp over te brengen op het gespannen doek is om een tekening met duidelijke zwarte lijnen op ware grootte op papier aan de achterkant van het doek te plakken, zodat je de tekening door het doek heen ziet. Gebruik eventueel een lamp die je op de tekening schijnt om het beter zichtbaar te maken. Je kunt nu de tekening overtrekken op het doek.

Een populaire, maar technischere methode is om met een beamer een afbeelding op je doek te projecteren en zo de lijnen over te trekken.

Het is niet aan te raden eerst te tekenen op het doek en daarna het doek op te spannen, omdat je door het spannen de tekening uit de originele verhouding zult trekken.

Stap 3: Kies de juiste garen voor het tuften

Gebruik getwijnd garen van wol, acryl of katoen van medium tot dikke dikte (bijv. 4-8 mm). Vermijd losse of pluizige garens: deze kunnen vastlopen of onregelmatig tuften. Speciaal tuftgaren is aan te raden, maar veel soorten brei- of haakgaren werken ook goed. Wij gebruiken zelf altijd garens van Scheepjes Chunky Monkey en die voeren wij eenzijdig aan in de machine.

Je kunt ook echter ook dubbele garens gebruiken:

• Dit betekent dat je twee draden tegelijk in de naald voert.
• Hierdoor krijg je een voller effect en kun je ook dunnere garens gebruiken (bijv. 2× 3 mm in plaats van 1× 6 mm).
• Dubbele garens werken goed bij zowel cut pile als loop pile.
• Let erop dat de totale dikte niet te dik wordt voor de naald — test altijd op een proeflapje.

Gebruik geen hele dunne garens of glanzende synthetische garens zonder enige grip: die werken minder goed in de naald en leiden tot ongelijkmatige steken.

Stap 4: De garen inrijgen

1. Zet de tuftgun uit.
2. Leid het garen eerst door de garengeleider bovenop de gun.
3. Gebruik een draaddoorhaler om het garen van achter naar voren door de tuftnaald te trekken:
   • Steek de metalen lus van de draaddoorhaler van onder naar boven door de tuftnaald
   • Stop het garen door de lus.
   • Trek de draadinrijger langzaam terug zodat het garen volledig door de naald schuift.
4. Trek 10–15 cm garen door de naald, zodat je voldoende speling hebt voor de eerste steken.

Het garen wordt dus via de bovenkant in de naald gebracht en dan samen met de naald door het doek geduwd.

In deze video laat de maker duidelijk zien hoe hij het garen door de naald rijgt. Lees verder onder de video.

Stap 5: Tuften – zo gebruik je de gun

1. Zet de gun aan met de aan/uit-knop onder het handvat.
2. Houd de gun met twee handen vast:
   • Één hand aan het handvat met de trekker
   • Één hand aan de voorste draaibare steun
3. Zet de gun licht tegen het doek en druk de startknop in
4. Beweeg de gun gelijkmatig en rustig over het doek van boven naar beneden: the only way is UP!
5. Laat de gun zelf het werk doen – duw niet, trek niet.
6. Let op: je kunt de tuftgun alleen gebruiken in de richting van de glijplaat onder de naald. Dat betekent:
   • Als je de gun rechtop houdt dan tuft je van boven naar beneden.
   • Wil je naar rechts of links tuften? Draai de hele gun zodat de glijplaat die kant op wijst.
   • Probeer nooit dwars tegen de naaldrichting in te tuften, dit veroorzaakt steken die niet goed vastzitten of schade aan het doek.
7. Werk in banen van boven naar beneden of links naar rechts voor consistent resultaat.
8. Wil je gebogen lijnen maken? Doe dit dan in etappes. Onderstaande video geeft je een duidelijk beeld:

Algemene tip voor beginners

Oefen eerst op een klein deel van je tufdoek. Experimenteer met snelheid, garendikte en richting om gevoel te krijgen voor de gun.

Stap 6: Garen wisselen

Als je wil wisselen van kleur of van type garen dan kun je deze stappen volgen:

1. Zet de gun uit.
2. Knip het garen los vlak bij het doek.
3. Trek nu het resterende stuk garen eenvoudig uit je naald
4. Verwijder ook het garen uit de garenlus bovenop de gun.
5. Herhaal het inrijgproces met het nieuwe garen zoals beschreven bij stap 2.

Tip: Knip het garen schuin af voor makkelijker inrijgen. Werk je met een ander garentype of dikte? Test dan eerst op een proeflapje.

Stap 7: Instellen van de lushoogte (optioneel)

1. Zet de gun uit en trek de stekker uit het stopcontact.
2. Volg de instructies uit deze video:

Let op: bij cut pile is de poolhoogte vaak iets lager dan bij dezelfde instelling in loop pile.

Stap 8 – Optie 1: Wisselen tussen cut en loop pile op de AK 2-in-1 Tufting Gun: 

Als je een 2-in-1 gun hebt gekocht dan zit daar een extra naald bij voor de loop pile functie. Jouw gun is standaard ingesteld op cut pile, maar wil je lussen creëren met dit tuftpistool dan kun je de volgende stappen ondernemen:

1. Zet de gun uit.
2. Gebruik de meegeleverde tools om het mechanisme om te schakelen:
   • Bij cut pile komt het mes in werking.
   • Bij loop pile blijft het mes uitgeschakeld en ontstaan er lusjes.
3. Raadpleeg onderstaande video voor een duidelijke uitleg.

Stap 8 – Optie 2: Wisselen tussen cut en loop pile op de AK-PRO Tufting gun

Heb je een AK-PRO 2-in-1 Tufting gun aangeschaft? Dan is wisselen tussen Cut Pile & Loop Pile nog veel eenvoudiger. Zie onderstaande video.

Stap 9: Jouw tuftwerk afronden en afwerken

Na het tuften kun je je werk aan de getufte kant insmeren met een flexibele stevige lijmsoort zodat je het daarna kunt afwerken.

Verlijmen en backing toevoegen

Om je werk stevig en duurzaam te maken, is het belangrijk om de achterkant te verlijmen en eventueel een backing toe te voegen. Het is handig om dit te doen als je het tuftwerk nog in het tufting frame zit.

Tuftdoek verlijmen met tapijtlijm

• Gebruik latex- of tapijtlijm die flexibel opdroogt.
• Draai je werkstuk om, zodat de achterkant met de lijnen zichtbaar is. Dit is de kant waar je net de hele tijd naar gekeken hebt.
• Breng met een platte spatel of kwast een gelijkmatige laag lijm aan over het hele getufte oppervlak.
• Zorg dat alle steken goed bedekt zijn.
• Laat de lijm volledig drogen volgens de instructies (vaak 8–24 uur, maar gaat sneller met een heat gun of föhn).

Waarom dit belangrijk is:

• De lijm fixeert de garens, zodat ze niet loskomen bij gebruik of wassen.
• Het geeft stevigheid aan het werkstuk, vooral bij vloerkleden of wandkleden.

Je getufte kleed mooier maken

Als de lijm gedroogd is kun je je werk van het tuftraam halen en nóg mooier maken met een applicatieschaar of een elektrisch trimapparaat, afhankelijk van het gewenste resultaat.

Met een applicatieschaar

• Gebruik een gebogen applicatieschaar voor nauwkeurig werk.
• Knip uitstekende draden of lusjes af tot een gelijke hoogte.
• Houd de bolle kant van de schaar naar beneden en werk langzaam en precies.

Met een trimapparaat (tuft-trimmer)

• Bevestig een kam met de gewenste hoogte.
• Leg je werk plat en beweeg de trimmer rustig over het oppervlak.
• Trim in één richting, eventueel kruislings voor een egaal resultaat.

Tip: Borstel tussendoor je werk op en verwijder losse vezels met een pluisroller, een stofzuiger of je hand.

Je tuftkleed inlijsten of neerleggen

Als je je tuftkleed wil inlijsten in een baklijst kun je het rondom het getufte gedeelte uitknippen. Houd enkele ± 3 tot 5 centimeter ruimte over aan de zijkanten, zodat je deze naar binnen kunt vouwen en vast kunt lijmen aan de achterkant van jouw tuftwerk. Als je daarmee klaar bent kun je het kleed in een baklijst lijmen.

Wil je van je getufte kleed een tapijtje maken om op de grond te leggen? Dan is het aan te raden om er een extra backing achter te maken, zodat jouw gelijmde lussen niet direct op de grond liggen. Doe dit als volgt:

• Knip jouw getufte werk uit met een marge van 3 tot 5 centimeter om het werk heen.
• Vouw dit de zijkanten van het doek om en lijm het aan de achterkant van jouw tuftwerk
• Knip een stuk canvas, vilt (of ander stevig materiaal dat goed hecht met de lijm) op maat van jouw werk
• Smeer de achterkant van jouw tuftwerk opnieuw volledig in met tapijtlijm
• Leg de backing op de gelijmde kant van jouw tuftwerk en druk goed aan
• Laat drogen volgens de droogtijd van de lijm (föhnen heeft nu geen zin)
• Knip na het drogen eventueel uitstekende zijkanten bij met een scherpe schaar

Stap 10: Onderhoud van je tuftgun

Na ieder gebruik:

• Verwijder pluis en stof van de gun.
• Controleer of er garenresten in de naald of geleider zitten.
• Smeer de bewegende onderdelen:
  • Excentrisch wiel (wit tandwiel)
  • Aandrijfstangen en geleiders
  • Mes (bij cut pile)
  • Gebruik lichte machineolie (zoals naaimachineolie)

Jaarlijks of bij problemen:

• Controleer de motor op ongewone geluiden of haperingen.
• Vervang versleten onderdelen (naald, mes, tandwiel).

Veelvoorkomende problemen

Heel veel plezier met jouw tuftpistool en happy tufting!